INFO 24
Wiadomości z Polski     |     Wiadomości ze Świata     |     Rozkład PKP     |     Rozkład PKS     |     Rozkład LOT     |     Kursy walut     |     Giełda     |     Lotto     |     Pogoda     |     
środa, 23 sierpnia 2017, 235 dzień roku, imieniny Apolinarego, Miły, Róży
Biuletyn Informacji Publicznej
PSeAP
Projekty unijne
Innowacyjne Podkarpackie
Stowarzyszenie Kraina Sanu
Znajdujesz się w: start / Informator / Aktualności
Aktualności
 
2017-05-10
Bitwa pod Kuryłówką 6 maja 1945 r. - rys historyczny

Z wystąpienia Tadeusza Halesiaka, Wójta Gminy Kuryłówka wygłoszonego podczas Uroczystych obchodów 72. rocznicy bitwy pod Kuryłówką

Pod koniec lipca 1944 roku oddziały Armii Czerwonej zajęły okolice Leżajska. NKWD i kontrwywiad wojskowy dokonywał aresztowań żołnierzy Armii Krajowej, Narodowej Organizacji Wojskowej i przedstawicieli Delegatury Rządu na Kraj.

Pomimo represji przystąpiono do odbudowy konspiracyjnych struktur organizacji niepodległościowych.

6 lutego 1945 roku Kazimierz Marecki ps. „Żmuda” wydał rozkaz o wznowieniu działalność Okręgu Rzeszowskiego Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, przy którym powołano Komendę Oddziałów Leśnych. 3 maja 1945 roku w Ożannie nastąpiła koncentracja oddziałów Narodowej Organizacji Wojskowej. Wśród żołnierzy byli dezerterzy z 2 Samodzielnego Operacyjnego Batalionu Wojsk Wewnętrznych, którzy zbiegli z Lubaczowa. Święto rozpoczęto mszą, którą odprawił ojciec Bartłomiej Głowacki z klasztoru Bernardynów w Leżajsku. Uroczystość obserwowała licznie zgromadzona  ludność z okolicznych wsi.

Dezercja polskich żołnierzy z garnizonu lubaczowskiego wywołała  zdecydowaną reakcję dowództwa wojsk sowieckich. Utworzono zbiorczy pułk NKWD, który podjął  działania operacyjne już 1 maja 1945 roku, w tym samym czasie  po zakończeniu uroczystości  pierwszomajowych w Biłgoraju  do lasu zbiegł  kolejny  oddział Wojska Polskiego - 3 Samodzielny Operacyjny Batalion Wojsk Wewnętrznych. W dniu 5 maja do Kuryłówki przybył zwiad NKWD poszukujący zbiegłych  dezerterów. Podjazd Armii Czerwonej został ostrzelany poniżej kościoła  parafialnego w Kuryłówce, po tym incydencie zebrał się sztab oddziałów leśnych  celem omówienia dalszych działań. Wiadomym było, że Sowieci przyjdą w większej sile. Dowództwo miało dwa wyjścia: odejść za San lub podjąć walkę. Kapitan Franciszek Przysiężniak ps. „Marek”, pod wpływem silnej perswazji oficera politycznego Inspektoratu Rzeszowskiego Narodowego Zjednoczenia Wojskowego Tadeusza Kaczurby ps. „Tatar” postanowił  podjąć  walkę. Nazajutrz  6 maja 1945 roku około godziny szóstej  do wioski podeszły od strony Kulna pierwsze oddziały sowieckie, które starły się z patrolem z oddziału „Majki”. Wobec naporu wroga patrol wycofał się.

Na polecenie kapitana Franciszka Przysiężniaka, oddział Bronisława Gliniaka  „Radwana” zorganizował obronę w centrum Kuryłówki odpierając dwa ataki Sowietów. Do walki wprowadzono oddziały Stanisława Pelczara „Majki” i Franciszka Kazuba „Lisa”. O zwycięstwie polskich  oddziałów  zdecydował kontratak oddziału Józefa Zadzierskiego „Wołyniaka” na lewe skrzydło wojsk sowieckich. Walka w Kuryłówce trwała około 10 godzin.

            Bitwa pod Kuryłówką przez lata wymazana z historii należy do największych zwycięskich bojów żołnierzy podziemia antykomunistycznego z Sowietami w 1945 r. W walce pod Kuryłówką strona Sowiecka przyznała się do straty 11 zabitych, 15 zaginionych i 9 rannych. Według strony polskiej Sowieci stracili w bitwie od 50 do 70 zabitych. Straty własne to 7 zabitych  i 5 rannych. Niestety dostępne opracowania nie przytaczają nazwisk poległych polskich żołnierzy. Pierwszą ofiarą cywilną był Karol Kycia, który zginął w dniu bitwy tj. 6 maja. Po zakończonej bitwie oddziały Narodowego Zjednoczenia Woskowego odeszły za San, wioska pozostała osamotniona. Mając doświadczenie z lat okupacji większość mieszkańców opuściła zabudowania w obawie  przed akcją odwetową. W wiosce zostały kobiety, starcy oraz nieliczni mężczyźni, którzy przygotowali  według nich bezpieczne  schronienia.

W dniu 7 maja 1945 roku Sowieci swoich zabitych pozabierali z pola walki, w między czasie do wioski podchodziło coraz więcej czerwonoarmistów.

8 maja sowieckie NKWD  szczelnym kordonem otoczyło wieś. Żołnierze z rakietnicami i płonącymi pochodniami szli od domu do  dom od stodoły do stodoły paląc wszystko. Spaleniu uległo 229 budynków mieszkalnych i 503 budynki gospodarcze. Zginęło 9 mieszkańców znanych z imienia i nazwiska.

Zginęli  wówczas:

  1. Jerzy Buczko lat 48
  2. Mikołaj Bielak lat 65
  3. Stanisław Czapla lat 24
  4. Jan Czapla lat 64
  5. Franciszek Góral lat 65
  6. Jan Josse lat 74
  7. Michał Kostek lat 70
  8. Karol Kycia lat 25
  9. Julian Makara lat 38 i inni nieznani…

 

Uczcijmy minutą ciszy pamięć poległych w bitwie żołnierzy podziemia antykomunistycznego i zabitych mieszkańców Kuryłówki.

Szanowni goście, uczestnicy dzisiejszej uroczystości. Jak wspomniałem przez lata milczano na temat bitwy pod Kuryłówką, która rozegrała się na tych polach w  dniu  6 maja 1945 roku. To wymowne milczenie przerwaliśmy w maju 2015 roku w 70. rocznicę Bitwy pod Kuryłówką. Dzisiejsze uroczystości organizujemy po raz trzeci i zapewniam, że będziemy je obchodzić corocznie.

UG Kuryłówka
 
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Fotogaleria
E-kartki
Baza firm
Urząd Gminy Kuryłówka, Kuryłówka 527, 37-303 Kuryłówka, pow. leżajski, woj. podkarpackie
tel.: +48 17 2438010, fax: +48 17 2438010, email: sekretariat@kurylowka.pl, http://www.kurylowka.pl
NIP: 816-13-06-613, Regon: 000544094
Nr konta: BS Leżajsk o. Kuryłówka 18918710112002000035480011
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8 Strona zgodna z WCAG AA
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x